Hepimiz zamanla önceden dökülmüş hazır kalıpların içine yerleştiriliriz. Ne giyeceğimizden nasıl konuşacağımıza, neyi arzulayıp neyden nefret edeceğimize, neyi başarı sayıp neyi utanç olarak göreceğimize kadar her detay, toplumun görünmez elleri tarafından adım adım zihnimize işlenir. Hayata karıştığımızda elimize tutuşturulan o mecburi yol haritası nettir: Şöyle yaşa, şunu hedefle ve asla çizginin dışına çıkma. Biz de çoğu zaman hiç sorgulamadan ya da sorgulama gereği duymadan, bize ait olmayan o ayak izlerini takip ederiz.
Oysa o kalıbın dar duvarlarına sığmayan, sürekli kıpırdayan tekinsiz bir şeyler vardır. Bazen derin bir huzursuzlukla, bazen de “Ben gerçekten bunu mu istiyorum?” diye yankılanan sessiz bir çığlıkla kendini hatırlatan o iç ses... Çoğumuz ona bilerek sağırlaşır, duymazdan geliriz; çünkü o sese kulak vermek ve yalnızlığı göze almak, bu kusursuz işleyen mekanizmanın içinde düpedüz bir aykırılık ya da delilik olarak görülür. Kalabalık, kendi iç sesiyle konuşanları düzeni bozan birer tehdit olarak algılar ve çoğu insan bu ‘delilik’ damgasını yemektense, o sesi tamamen boğmayı seçer.
Peki, dayatılan tüm bu şablonların dışında kalan ve rahatsız edici bir biçimde sürekli yakamıza yapışan o sesin asıl sahibi kim? Kendin olmanın neden bir isyan gibi yadırgandığını ve kalabalığa karışmanın asıl bedelini sorgulamanın vakti, belki de tam o sesin yankılandığı o ilk tereddütte başlar.
İnsan, sadece ‘normal’ kalabilmek ve toplumdan onay alabilmek için kendi etrafına görünmez duvarlar örer. Sonra da bu sınırlı alanda kurduğu düzene ‘rutin’ adını verir. Aslında bu rutin bir yaşam biçimi değil; yalnızca kalabalığın içinde göze batmamak ve dışlanmamak için atılan günü kurtarma hamleleridir. Kabul görmek, çoğumuzun içine işlemiş sinsi bir ihtiyaçtır. İnsan kalabalığa karıştığında, bu mekanik düzenin sessiz bir parçası haline gelir.
Farklı düşünenin ve sorgulayanın yadırgandığı bu ortamda, herkes hem birbirini denetler hem de kendi iç sesini susturur. Çarkın içinde ezilmemek için seçilen en kolay yol, kendi benliğinden vazgeçip çoğunluğa uymaktır.
İnsanların bir şeye inanması, hiçbir zaman tek başına bir gerekçe olamaz; ancak bir etken olur. Lakin toplumsal içgüdüler, desteklenmeyen şeylerin yanlış olduğunu öne sürer.
İnsanların hep dayatılmış gerçekliklerle boğuşması, o bitmek bilmeyen yaşam mücadelesi, aslında hayattan tat alabilmek içindir. Oysa hayattan zevk almak, birilerinin dayattığını yaşamaktan ziyade kendi benliğine uyup içinden geldiği gibi yaşayabilmektir.
Toplumun doğası gereği sevinç, mutluluk, haz ve başarı başkalarının onayından geçmeli ve mümkünse normalleştirilmelidir. Çünkü normal olmayan şeyler genelde hoş karşılanmadığı gibi, yanlış ve aykırı olarak da görülür. İnsanlar olarak hedeflerimize ulaşmamız için hep bir çaba sarf ederiz. Kazanmak için sürekli bir uğraşı içindeyiz. Oysa insan ilk yenilgisini doğduğu gün yaşar. Kendi adımızı bile başkasının koyduğu bir dünyada kendi benliğimizi bulmamız ne kadar mümkün?
Bu, varoluşa bir isyan değildir. Sadece, henüz inşa edilmemiş bir benliği bulamamanın çaresizliğidir. Aslında doğduğumuz gün kaybettiğimiz şey, henüz var olmayan o benliğimizdi. Peki, var olmayan bir şeyi nasıl kaybederiz? Kaybetmek yalnızca bir zamanlar elimizde tuttuğumuz şeylere özgü bir kavram değildir. Belki de asıl kayıplar, hiçbir zaman elde edemeyeceklerimizdir.
Bize dayatılan her zaman kalabalığın peşinden gitmek, normal bilinene ayak uydurmaktı. Peki, her sabah aynada gördüğümüz silüet bize mi ait, yoksa onaylanmak için büründüğümüz ve gerçekten sevip sevmediğimizi bile bilmediğimiz bir yansıma mı?
İnsanın bedeni doğduğu gün yaşamaya başlar, ruhu ise benliğini bulduğu gün. İnsanın gerçek benliğine giden yol nereden geçer? Gerçekten o aynadaki silüet bize benziyor mu? Yoksa o yansıma, sırf toplumda onay görmek için büründüğümüz rollerin bir eseri mi? Çoğu zaman bahsi geçen gelecek kaygısı (diploma, statü, kariyer, para, mal, mülk ve mevki gibi toplumsal dayatmalar) kendi benliğimizi bulmaktan ziyade, işte o yapay silüeti topluma kabul ettirebilmek içindir.
Tüm bu koşuşturmanın içinde, bazen benliğimize giden yol, sadece durup beklemekten de geçiyor olabilir. Belki de asıl özgürlük, hiçbir amaca ihtiyaç duymadan var olabilmektir.